XIV Płockie Dni Żydowskie: Karaś, Lizer, Sterlingow, Szczygieł, Zagłada
7 września - 9 września
7 września, 18:00
Wernisaż wystawy planszowej „Jedno wiem, mam zginąć. Zagłada Żydów w okupowanej Polsce” połączony z oprowadzeniem.
Napaść na Polskę 1 września 1939 roku zapoczątkowała prześladowania polskich Żydów prowadzone przez rasistowskie władze Rzeszy Niemieckiej. Przed wojną Polska była największym w Europie ośrodkiem życia żydowskiego – około 3,5 miliona osób, blisko 10 procent obywateli, stanowili Żydzi, tworząc zróżnicowaną pod względem religijnym, kulturowym i społecznym wspólnotę. Zagłada przyniosła jej niemal całkowite zniszczenie.
Narracja wystawy prowadzona jest w porządku chronologicznym. Ukazuje kolejne etapy niemieckiej polityki prześladowań wobec Żydów na ziemiach polskich – zarówno okupowanych, jak i włączonych bezpośrednio do Rzeszy. Od pierwszych aktów dyskryminacji i upokorzenia, poprzez fizyczne i psychiczne wyniszczenie w gettach, aż po masowe mordowanie w ośrodkach zagłady. Ekspozycja pokazuje podejmowane przez Żydów próby przetrwania – ukrywanie się i życie pod przybraną tożsamością, a także różne formy oporu: zbrojnego, w tym w formie powstań w gettach i obozach, oraz intelektualnego, polegającego na dokumentowaniu niemieckich zbrodni czy działalności samopomocowej. Opisuje losy zbiorowości oraz historie konkretnych rodzin i nielicznych Ocalałych. Zawiera również wątek płocki: jeden z paneli, stworzony we współpracy z Muzeum Żydów Mazowieckich, poświęcony jest historii Zagłady Żydów z Płocka.
Wystawa opiera się na materiałach ikonograficznych, wizerunkach obiektów oraz relacjach historii mówionej pochodzących z kolekcji Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie, a także na zasobach archiwalnych i ikonograficznych innych muzeów i archiwów, m.in. stołecznych Żydowskiego Instytutu Historycznego imienia Emanuela Ringelbluma i Instytutu Pamięci Narodowej.
8 września, 18:00
Reporterki – rozmowa o Hannie Krall i Małgorzacie Szejnert z udziałem Doroty Karaś, Marka Sterlingowa i Mariusza Szczygła. Spotkanie poprowadzi Rafał Kowalski.
W 2026 roku swoją premierę miały książki „Nie mówi się takich rzeczy” Hanny Krall i „Chłodnia czyli grzejnia. Małgorzata Szejnert w rozmowie z Dorotą Karaś i Markiem Sterlingowem”. O tych dwóch najwybitniejszych reporterkach polskich opowie trójka reporterów znanych i cenionych.
Dorota Karaś jest autorką książek „Cybulski. Podwójne salto” i „Szafa, czajnik, obwodnica. Rozmowy z obcokrajowcami” oraz sztuki teatralnej „Przebitka”. Pracowała w „Gazecie Wyborczej”. Marek Sterlingow był korespondentem wojennym w Afganistanie, pracował w „Gazecie Wyborczej” i Radiu Gdańsk. Wspólnie napisali książkę „Walentynowicz. Anna szuka raju” – otrzymali za nią Nagrodę Czytelników w konkursie Grand Press na Reporterską Książkę Roku i Nagrodę Miasta Gdańska „Splendor Gedanensis” w dziedzinie kultury. Są także autorami biografii Jerzego Urbana, za którą otrzymali m.in. Pomorską Nagrodę Literacką „Wiatr od morza”. Natomiast Mariusz Szczygieł jest – po Hannie Krall – najczęściej przekładanym polskim reporterem (21 języków). Jego „Gottland” otrzymał Europejską Nagrodę Książkową, a „Nie ma” zdobyło podwójną Nagrodę Literacką Nike w głosowaniu jury i czytelników oraz Nike 25-lecia w głosowaniu czytelników. W konkursie Grand Press przyznano mu tytuł Dziennikarz Roku 2012. Jest również reporterskim uczniem i przyjacielem Hanny Krall.
9 września, 18:00
Koncert-spektakl „Meshuge”.
Zapraszamy na opowieść o młodej i samotnej dziewczynie Rachel, która tęskni za domem i próbuje odnaleźć się w rzeczywistości. W tę rolę wciela się Karolina Lizer: piosenkarka, klawesynistka, pianistka, autorka tekstów, kompozytorka, laureatka Nagrody Publiczności i Nagrodę Jury na koncercie Premiery w ramach Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w 2022 roku. W tym koncercie-spektaklu śpiewa piosenki żydowskie i recytuje fragmenty „Sklepów cynamonowych” Brunona Schulza, a partnerują jej: klarnecista Oliwier Andruszczenko, akordeonista Mateusz Wachowiak i aktor Andrzej Głowacki, jednocześnie reżyser „Meshuge”.
Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.